Sinds de komst van de neurale machinevertaling in 2016, en daarna van generatieve AI, komt één vraag steeds terug: “Waarom zou je nog een vertaler nemen?” Mijn klanten stellen ze me, soms een beetje verlegen. Ze verdient een eerlijk antwoord, ver van zowel alarmerende verhalen als wonderbeloften.
Wat AI goed doet
Laten we eerlijk zijn: de huidige tools produceren in enkele seconden vlotte, vaak correcte teksten. Om de grote lijnen van een e-mail in een vreemde taal te begrijpen, een grote hoeveelheid documenten te sorteren of een eerste versie te krijgen, zijn ze echt nuttig. Dat ontkennen zou absurd zijn.
Ik gebruik ze zelf ook, als één hulpmiddel onder andere: een wending controleren, synoniemen verkennen, de terminologische samenhang van een lang document nagaan.
Wat AI slecht doet
Het probleem is dat AI zich vergist met een rotsvast zelfvertrouwen. Een betekenisfout, een omgedraaid cijfer, een ontkenning die verdwijnt: alles is in vlekkeloos Nederlands geschreven, dus de fout is onzichtbaar voor wie de brontaal niet leest. Specialisten spreken van “hallucinaties”.
Andere beperkingen zijn minder zichtbaar:
- De context: AI weet niet voor wie uw tekst bedoeld is, noch waarom. Ze stelt geen vragen.
- Toon en cultuur: een slogan, opleidingsmateriaal of een gevoelige brief vraagt om aanpassing, niet om een woord-voor-woordomzetting.
- Vertrouwelijkheid: een contract of persoonsgegevens in een gratis onlinetool plakken, is nooit onschuldig.
- Verantwoordelijkheid: als een fout duur uitvalt, kan niemand voor de machine instaan.
Een experiment van de taalkundige Waltraud Kolb in Wenen toonde zelfs aan dat het herwerken van een machinevertaling een “ankereffect” creëert: men blijft aan de voorgestelde tekst kleven en de taal verarmt (bron).
Post-editing: geen magische shortcut
Steeds meer bureaus bieden “post-editing” aan: een door de machine geproduceerde vertaling corrigeren tegen een verlaagd tarief. Op papier wint iedereen. In de praktijk ligt het genuanceerder. In een enquête van de Société française des traducteurs (de Franse vertalersvereniging) vond 70 % van de respondenten post-editing problematisch, onder meer omdat professionele kwaliteit bereiken vaak meer werk vraagt dan verwacht (SFT).
Post-editing kan werken voor interne, repetitieve teksten met weinig risico. Voor een tekst die uw imago of uw aansprakelijkheid raakt, blijft een menselijke vertaling, eventueel ondersteund door tools, de beste garantie.
Hoe ik werk in 2026
Voor mij is de vraag niet langer “AI of mens”, maar “wie behoudt de controle”. Concreet:
- Ik analyseer de behoefte: publiek, doel, belang, deadlines. Die diagnose bepaalt de methode.
- Ik kies de tools: vertaalgeheugens, terminologiedatabanken en soms AI, in een beveiligde omgeving.
- Ik vertaal en reviseer met een kritische blik, zin per zin.
- Ik sta in voor het resultaat: het is mijn naam en mijn verantwoordelijkheid.
Ik ben transparant tegenover mijn klanten over de tools die ik gebruik. Dat is een kwestie van vertrouwen.
Kortom
AI is een krachtig hulpmiddel, geen vertaler. Ze versnelt bepaalde taken, maar begrijpt noch wat er voor u op het spel staat, noch uw lezers. De waarde van een professionele vertaler verschuift: minder typwerk, meer oordeelsvermogen, controle en advies. En net dat oordeelsvermogen is waarvoor u betaalt.
Twijfelt u tussen machinevertaling en menselijke vertaling voor een project? Schrijf me: ik help u de juiste oplossing te kiezen voor uw behoefte en uw budget.